Giriş:
Şüpheli veya sanık hakkında verilen tutuklama kararına karşı itiraz kanun yoluna gidilebilmektedir. Zira belirtilmelidir ki kişinin özgürlüğü ve güvenliği üzerinde etki doğuran bu karar karşısında kişiye böyle bir hak tanınmadığında uluslararası antlaşmalar ve Anayasamızda da yer alan “kişinin özgürlüğü ve güvenliği” hakkına haksız bir müdahale söz konusu olabilecektir. Bu nedenle kanun koyucu, “kişinin özgürlüğü ve güvenliği” hakkına haksız müdahalelerin önüne geçebilmek için, şüpheli veya sanık aleyhine verilen tutuklama kararına karşı itiraz edilebileceğini hüküm altına almıştır. (CMK m. 101/5)
Tutuklama Kararına Karşı İtiraz Edebilmek İçin Öngörülen Süre Nedir?
Şüpheli veya sanık aleyhine verilen tutuklama kararına karşı itiraz edebilmek için öngörülen süre iki haftadır.
Bu karara karşı itiraz hakkı bulunan kişiler; yedi günlük süre içerisinde bir dilekçe ile veya tutanağa geçirilmek koşulu ile zabıt katibine beyanda bulunmak suretiyle bu haklarını kullanabilmektedirler. (CMK m. 268/1)
Şüpheli veya Sanık Hakkında Verilen Tutuklama Kararına Karşı Kimler İtiraz Edebilir?
Verilen tutuklama kararına karşı yapılacak itiraz; esas olarak tutuklanan kişiye, yani şüpheliye veya sanığa tanınan bir haktır. Fakat belirtmek gerekir ki Ceza Muhakemesi Kanunu, şüpheli veya sanık haricindeki bazı kişilere de şüpheli veya sanık lehine olan kanun yoluna başvurma hakkı tanımıştır. Bu kişiler kanunda şu şekilde sayılmıştır:
- Tutuklama kararına karşı itiraz hakkı, tutuklanan şüpheli veya sanığın avukatı tarafından da kullanılabilmektedir.
Ceza Muhakemesi Kanunu – Madde 261:
Avukatın başvurma hakkı
“Avukat, müdafiliğini veya vekilliğini üstlendiği kişilerin açık arzusuna aykırı olmamak koşuluyla kanun yollarına başvurabilir.”
- Hakkında tutuklama kararı verilen kişinin yasal temsilcisi ve eşi, şüpheli veya sanığın lehine bu karara karşı itiraz hakkını kullanabilmektedir.
Ceza Muhakemesi Kanunu – Madde 262:
Yasal temsilcinin ve eşin başvurma hakkı
“Şüpheli veya sanığın yasal temsilcisi ve eşi, şüpheli veya sanığa açık olan kanun yollarına süresi içinde kendiliklerinden başvurabilirler. Şüphelinin veya sanığın başvurusuna ilişkin hükümler, bunlar tarafından yapılacak başvuru ve onu izleyen işlemler için de geçerlidir.”
Tutuklama Kararına Karşı İtiraz Nasıl Yapılır?
Şüpheli veya sanık aleyhine verilen tutuklama kararına karşı yapılacak itirazın nasıl yapılacağına ilişkin düzenleme Ceza Muhakemesi Kanunu m. 268’te yer almaktadır.
Maddeye göre itiraz hakkına sahip olan kişiler; kararı öğrendiği günden itibaren yedi gün içerisinde, kararı veren mercie verilecek bir dilekçe ile veya beyanlarının zabıt katibince tutanağa geçirilmesi koşuluyla mahkemeye beyanda bulunarak itirazda bulunabilirler.
İtiraz Üzerine Ne Karar Verilir?
Usulüne uygun bir itiraz söz konusu olduğunda bu itiraz hakkında uygulanacak düzenleme Ceza Muhakemesi Kanunu m. 268’te ayrıntılı olarak yer almaktadır. Bu maddenin 2. Fıkrasına göre kararına itiraz edilen hakim veya mahkeme, itirazı yerinde gördüğü takdirde kararını düzeltir. Ancak yapılan bu itiraz, hakim veya mahkeme tarafından yerinde görülmezse -itiraz hakkında karar verilmesi adına- dosya, en çok üç gün içinde, itirazı incelemeye yetkili olan mercie gönderilir. (CMK m. 268/2)
İlgili maddenin devamı fıkrasında yetkili olan merciler sayılmıştır. Buna göre, sulh ceza hakimi tarafından verilen tutuklama veya adli kontrol kararlarına karşı yapılan itirazların incelenmesi yargı çevresinde bulunulan asliye ceza mahkemesi hakimine aittir. Ayrıca belirtilmelidir ki sulh ceza hakimliği işleri asliye ceza hakimi tarafından görülüyorsa itirazı incelemeye yetkili olan kişi ağır ceza mahkemesi başkanıdır. (CMK m. 268/3-b)
Ceza Muhakemesi Kanunu m. 271 ise itiraz hakkında verilecek karara ilişkindir. Buna göre itiraz hakkında duruşma yapılmaksızın karar verilecektir. Ancak gerekli görüldüğü takdirde cumhuriyet savcısı ve müdafi dinlenir ve kanunda yazılı olan haller saklıdır. Ayrıca yine bu maddeye göre; verilecek karar mümkün olan en kısa sürede verilir ve merciin itiraz üzerine verdiği kararları kesindir. (CMK m. 271/3 ve 271/4)
Tutuklama Kararına Karşı İtiraz Dilekçesi:
Unutmayınız ki her tutuklama kararı somut olay özelinde verilen bir karar olacağından bu tutuklama kararına karşı itirazda bulunurken somut olaya ilişkin açıklamalar tam ve doğru bir şekilde yapılmalıdır. Zira tutuklama kararı soruşturma evresinde verilen en önemli kararlardandır ve bu karara karşı yapılacak itirazın yeterli olmaması durumunda şüpheli önemli hak kayıplarına uğrayacaktır. Bu nedenle şüpheli hakkında verilen tutuklama kararına itiraz aşamasında hak kayıplarının önüne geçebilmek adına bir avukattan hukuki destek almanız sizler için daha yararlı olacaktır.
